30 / 05 / 2008
To μείζον είναι να εξουδετερωθεί η γεωπολιτική υποθήκη, που επιχειρούν να εγγράψουν στο σύνολο της Μακεδονίας μέσω του ονόματος.
Παραμένουν θολές οι κόκκινες γραμμές
Η Ελλάδα δεν αποκλείει το «Νέα Μακεδονία», που προωθεί η Δύση
Του Σταυρου Λυγερου
Στο Βουκουρέστι, η ελληνική διπλωματία κατάφερε το δύσκολο. Το όνομα είναι πια νατοϊκός όρος για την ένταξη των Σκοπίων. Η Αθήνα έχει φέρει το παιχνίδι στα μέτρα της. Πολιτικά και θεσμικά έχει όλες τις προϋποθέσεις να επιβάλει οριστική και δίκαιη λύση σε μία διένεξη, που από τη συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής πολιτικής ελίτ εθεωρείτο χαμένη. Το γεγονός ότι έχει όλες τις προϋποθέσεις δεν σημαίνει ότι θα τα καταφέρει. Αντιθέτως, υπάρχουν ενδείξεις ότι στην τελική ευθεία ενδέχεται να κλωτσήσει την καρδάρα με το γάλα που μάζεψε στη σύνοδο κορυφής.
Παρ’ ότι η κυβέρνηση ομιλεί για «κόκκινες γραμμές», δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι αυτές είναι σαφώς χαραγμένες. Ο λόγος είναι ότι ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της ελληνικής πολιτικής ελίτ αντιλαμβάνεται με επιφανειακό τρόπο το διακύβευμα της εθνικής αυτής υπόθεσης. Θέλουν να προστεθεί ένας κάποιος επιθετικός προσδιορισμός για να ικανοποιήσουμε το «πόπολο» και να ξεμπερδεύουμε από μία ενοχλητική εκκρεμότητα.
Η γραμμή «μία σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό για όλες τις χρήσεις» είναι σωστή, αλλά η κυβέρνηση έχει δεύτερες σκέψεις. Ο πρωθυπουργός αποφεύγει επιμελώς να αναφέρει ότι ο επιθετικός προσδιορισμός θα είναι γεωγραφικός. Προφανώς, δεν θέλει να αποκλείσει το όνομα «Νέα Μακεδονία», που προωθείται από τη Δύση.
Το γεωγραφικό
Η υπουργός Εξωτερικών μιλάει για γεωγραφικό προσδιορισμό, αλλά για να συμβιβάσει τα ασυμβίβαστα κακοποιεί την ελληνική γλώσσα. Κατά τη διάρκεια συνάντησής της με μπλόγκερ ανέφερε ότι το όνομα «Νέα Μακεδονία» έχει γεωγραφικό προσδιορισμό! Τα ίδια λέει σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες της με δημοσιογράφους. Τα ίδια είπε και στην τελευταία συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον ότι με την ταχυδακτυλουργική μετατροπή του χρονικού προσδιορισμού σε γεωγραφικό έσπευσε να συμφωνήσει και ο Θ. Πάγκαλος. Επειδή και οι δύο γνωρίζουν καλά ελληνικά, η μόνη εξήγηση είναι ότι προετοιμάζουν το έδαφος για το «Νέα Μακεδονία».
Λίγες ώρες αργότερα, στην τηλεοπτική εκπομπή της Αν. Παναγιωταρέα (ΕΤ1) ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπακωνσταντίνου δήλωνε το προφανές: ότι το «νέα» δεν είναι γεωγραφικός προσδιορισμός. Στην ίδια εκπομπή, όταν ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Γιώργος Κουμουτσάκος ερωτήθη πιεστικά εάν το «Νέα Μακεδονία» έχει γεωγραφικό προσδιορισμό, παρέκαμψε τον σκόπελο με μία διπλωματική πιρουέτα υψηλού επιπέδου.
Μπορεί όλη αυτή η συζήτηση να μοιάζει σχολαστική, αλλά δεν είναι. Το «Νέα Μακεδονία» είχε πέσει στο τραπέζι από το 1992, σαν αντιδιαστολή με την αρχαία Μακεδονία. Ηταν η εποχή, που στην Ελλάδα επικρατούσε μία ιστορικίστικη προσέγγιση. Ο σφετερισμός της κληρονομιάς των αρχαίων Μακεδόνων από τα Σκόπια είναι άκρως ενοχλητικός, αλλά το μείζον είναι να εξουδετερωθεί η γεωπολιτική υποθήκη, που επιχειρούν να εγγράψουν στο σύνολο της Μακεδονίας μέσω του ονόματος.
Η Ελλάδα αναγνωρίζει την ύπαρξη σλαβομακεδονικής εθνότητας και γλώσσας. Δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη μακεδονικής εθνότητας και γλώσσας. Ο λόγος είναι απλός. Η Μακεδονία είναι (στους νεώτερους χρόνους) πολυεθνική και όχι πατρίδα ενός και μόνο έθνους. Ανήκει σε τρία κράτη, αλλά δεν είναι «διαμελισμένη πατρίδα». Απορρίπτει την κρατική ιδεολογία των Σκοπίων ότι η FYROM είναι το μόνο ελεύθερο τμήμα της Μακεδονίας και τα άλλα δύο βρίσκονται υπό ελληνική και βουλγαρική κατοχή!
Λάθος λύση
Το «Νέα Μακεδονία» είναι λάθος λύση, γιατί αναφέρεται στην όλη Μακεδονία και όχι σε τμήμα της. Ως εκ τούτου, δεν ακυρώνει το ιδεολόγημα του Μακεδονισμού, την προσπάθεια του μέρους (Σλαβομακεδόνες) να σφετερισθεί το όλον (Μακεδονία). Ο γεωγραφικός προσδιορισμός είναι αναγκαίος για να ξεκαθαρίζει ακριβώς ότι το γειτονικό κράτος νομιμοποιείται μόνο ως μέρος, χωρίς κανενός είδους υποθήκη επί της όλης Μακεδονίας.
Η ειρωνεία είναι ότι το «Νέα Μακεδονία» δεν ακυρώνει ούτε τον σφετερισμό της ιστορικής κληρονομιάς. Σημειολογικά, ο προσδιορισμός «νέος-α» υποδηλώνει αναγέννηση. Υποδηλώνει την ύπαρξη δεσμού και όχι αντιδιαστολή. Τη Νέα Υόρκη, τη Νέα Ζηλανδία και τη Νέα Ιωνία τις έφτιαξαν μετανάστες ή πρόσφυγες από τη βρετανική Υόρκη, την ολλανδική Ζηλανδία και τη μικρασιατική Ιωνία.
Με επιπολαιότητα που σκοτώνει, η Αθήνα εμφανίζεται έτοιμη να αποδεχθεί το «Νέα Μακεδονία». Εάν το πράξει, ουσιαστικά θα έχει εμμέσως νομιμοποιήσει όχι μόνο τον σφετερισμό της ιστορικής κληρονομιάς, αλλά και τον φαντασιακό επεκτατισμό των Σλαβομακεδόνων επί της ελληνικής Μακεδονίας. Οσο κι αν οι γείτονες δεν έχουν την ισχύ να απειλήσουν την Ελλάδα, το επεκτατικό τους ιδεολόγημα είναι αρκετό για να δηλητηριάζει τις διμερείς σχέσεις και να λειτουργεί αποσταθεροποιητικά στη Βαλκανική.
Δεν ξεμπερδεύουμε
Η εκτίμηση ότι το «Νέα Μακεδονία» είναι εύπεπτο και θα περάσει εύκολα στην κοινή γνώμη είναι καιροσκοπική, αλλά όχι αβάσιμη. Η λάθος λύση, όμως, έχει κοντά πόδια. Με άλλα λόγια, αντί να ξεμπερδεύουμε, το πρόβλημα θα το βρούμε μπροστά μας με νέα μορφή. Πολύ περισσότερο εάν δεν προβλέπεται ρητά ότι η σύνθετη ονομασία, που θα συμφωνηθεί από τις δύο πλευρές, θα είναι το νέο όνομα του γειτονικού μας κράτους.
Ο Κ. Καραμανλής δηλώνει ότι το σύνθετο όνομα θα είναι για όλες τις χρήσεις. Την ίδια στιγμή, όμως, δηλώνει πως αυτό θα το εγγυηθεί ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στην πραγματικότητα, το μόνο που μπορεί να εγγυηθεί το Συμβούλιο Ασφαλείας είναι ότι η σύνθετη ονομασία θα αναγράφεται στα ταμπελάκια των διεθνών οργανισμών. Τίποτε άλλο. Δεν μπορεί να επιβάλλει τη χρήση της σύνθετης ονομασίας εντός της FYROM. Επιπλέον, θα είναι στη διακριτική ευχέρεια των τρίτων χωρών να ακολουθήσουν ή να αγνοήσουν την μη δεσμευτική σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας σε ό,τι αφορά τις διμερείς σχέσεις τους με τα Σκόπια.
Η ελληνική διπλωματία θα περιέλθει στη δυσάρεστη θέση να κυνηγάει από πίσω τις τρίτες χώρες για να υιοθετήσουν το νέο σύνθετο όνομα στις διμερείς σχέσεις τους με τα Σκόπια. Οι διαπληκτισμοί με τους Σλαβομακεδόνες για το όνομα συμμετοχής τους στις διεθνείς δραστηριότητες θα συνεχισθούν. Με άλλα λόγια, αντί να απαλλαγούμε από το πρόβλημα, θα το αναπαραγάγουμε με νέα μορφή. Θα εγκλωβιστούμε σε ένα σισύφειο έργο, καταναλώνοντας πολύτιμο διπλωματικό κεφάλαιο.
Διεθνής χρήση
Για να μη φθάσουμε εκεί πρέπει να τεθεί ως όρος η τροποποίηση του Συντάγματος της γείτονος. Η παρέμβαση πρέπει να γίνει στη ρίζα και όχι στα κλαδιά. Υπενθυμίζουμε πως η εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας, στη βάση της οποίας διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις, ζητάει από τις δύο πλευρές να συμφωνήσουν ποιο θα είναι το οριστικό όνομα και όχι να βρουν ονομασία για διεθνή χρήση.
Συμφωνία θα υπάρξει μόνο εάν συναινέσουν και τα δύο μεγάλα σλαβομακεδονικά κόμματα. Αν συμβεί αυτό, η τροποποίηση του Συντάγματος δεν θα είναι πρόβλημα, γιατί θα υπάρχει η αναγκαία κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Τα αλβανικά κόμματα δεν έχουν αντίρρηση και το έχουν δηλώσει. Αυτός είναι και ο μόνος τρόπος για να υποχρεωθούν οι Σλαβομακεδόνες να κάνουν τον δικό τους ιστορικό συμβιβασμό.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να επιβάλλει μονομερώς την αλλαγή του ονόματος. Με την πολιτική της, όμως, καθιστά την άρνηση των Σκοπίων πολιτική επιλογή με δυσβάστακτο κόστος. Τα γεγονότα υποχρεώνουν τους Σλαβομακεδόνες να συνειδητοποιήσουν ότι η αμερικανική υποστήριξη έχει όρια και ότι το κλειδί για την ένταξή τους στους ευρωατλαντικούς θεσμούς το κρατάει η Αθήνα.
Η ελληνική πλευρά δεν έχει λόγο ούτε να βιάζεται ούτε να καθυστερεί. Το μπαλάκι είναι στα χέρια των Σκοπίων. Μετά το πρώτο σοκ και τις οργισμένες αντιδράσεις, αναδεικνύεται το πραγματικό δίλημμά τους: Από τη μία πλευρά το συνταγματικό τους όνομα και η φαντασίωση της μεγάλης «Μεγάλης Μακεδονίας», που αυτό αντιπροσωπεύει. Από την άλλη τα απτά οφέλη της ένταξής τους τώρα στο ΝΑΤΟ και μελλοντικά στην Ε.Ε.
Η διαπραγμάτευση θα αρχίσει μετά τις εκλογές. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ θέλουν να εντάξουν το ταχύτερο τα Σκόπια στο ΝΑΤΟ είναι ένα κίνητρο να λειτουργήσουν σαν «λιπαντικό» για τη μεσολάβηση Νίμιτς. Αυτό θα μπορούσε να αποβεί επωφελές για την Ελλάδα, εάν ξεκαθαρίσει από τώρα στην Ουάσιγκτον ποιες είναι πραγματικά οι κόκκινες γραμμές της. Οι καθαρές κουβέντες είναι ο μόνος τρόπος για να αποτραπούν πιέσεις και τρικλοποδιές.
HellenesOnline | 30 / 05 / 2008 | INTERNATIONAL | |
An independent movement of free thinking citizens, idealists and ideologues with a shared dream: a better world inspired by Hellenic ideals that gave birth to civilizations: Freedom, Direct Democracy, Justice, Humanity, Reason, and the pursuit of Excellence.
