14 / 02 / 2009
Εξετάζοντας το Παρελθόν
Η έννοια του κράτους όπως το γνωρίζουμε σήμερα πέρασε πολλές μεταβολές. Το κράτος-πόλη της αρχαίας Ελλάδας αυτοκαταστρέφεται με τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Το κράτος πόλη διαδέχονται η Ρωμαϊκή, η Βυζαντινή και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μετά τις καταρρεύσεις των αυτοκρατοριών, παρουσιάζεται πολυδιάσπαση της Ευρώπης σε κρατίδια, πριγκιπάτα, βασίλεια, φέουδα για να ξαναπάρουν και πάλι τη [...]
Παγκοσμιοποίηση, Τρομοκρατία, και ο ρόλος του Έθνους-Κράτους
Εξετάζοντας το Παρελθόν
Η έννοια του κράτους όπως το γνωρίζουμε σήμερα πέρασε πολλές μεταβολές. Το κράτος-πόλη της αρχαίας Ελλάδας αυτοκαταστρέφεται με τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Το κράτος πόλη διαδέχονται η Ρωμαϊκή, η Βυζαντινή και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μετά τις καταρρεύσεις των αυτοκρατοριών, παρουσιάζεται πολυδιάσπαση της Ευρώπης σε κρατίδια, πριγκιπάτα, βασίλεια, φέουδα για να ξαναπάρουν και πάλι τη μορφή του έθνους-κράτους όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Τα έθνη-κράτη όπως τα ξέρουμε σήμερα είναι σχετικά πρόσφατες δημιουργίες με τη νεότερη σύγχρονη Ευρώπη και άρχισαν να εμφανίζονται από τα τέλη του 19ου αιώνα. Τη νέα αυτή μορφή του κράτους συνηθίσαμε να την αποκαλούμε «Εθνικό Κράτος». Καθώς το σύγχρονο έθνος εξελισσόταν, αποκτούσε σταδιακά και όλα τα βασικά χαρακτηριστικά του όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Καταλαμβάνει μια ενιαία γεωγραφική περιοχή, αποκτά εθνικά σύνορα, έχει λαό με κοινή εθνική συνείδηση. Αναπτύσσει τα σύμβολά του (σημαία, εθνικό ύμνο, ιστορία με εθνική σημαία κ.λ.π) ώστε να ενισχύσει τη συνείδηση της εθνικής ταυτότητας. Η εθνική γλώσσα κυριαρχεί, και το κράτος θεσμικά και οικονομικά έγινε το κέντρο όλων των δραστηριοτήτων.
Οι οικονομικές αντιλήψεις του μερκαντιλισμού που καταλήγουν στον κρατικό παρεμβατισμό και επεκράτησαν αρχικά κατά τον 17ο αιώνα, εσκεμμένα απέβλεπαν στο να καταστήσουν στο έθνος, ισχυρό και αυτάρκες. Αντίθετα με την θεμελίωση κατά τον 18ο αιώνα του οικονομικού φιλελευθερισμού από τον Άνταμ Σμιθ, ο οποίος θεωρεί επικίνδυνο τον κρατικό παρεμβατισμό και διακηρύσσει ότι η οικονομία πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με τους νόμους της ελεύθερης αγοράς και όχι τις επιθυμίες του κράτους, τίθεται υπό αμφισβήτηση για πρώτη φορά, η διακηρυγμένη αυτονομία του κράτους. Υπό αμφισβήτηση τέθηκε επίσης το έθνος-κράτος όταν η κοσμοπολίτικη ιδεολογία του φιλελευθερισμού, επηρέασε την οικονομική ανάλυση του Καρόλου Μαρξ και τη δημιουργία του διεθνούς εργατικού κινήματος του μαρξισμού.
Από τους δύο μεγάλους «ολοκληρωτικούς πολέμους» του αιώνα μας που διεξήχθησαν ανάμεσα σε ανεπτυγμένες οικονομίες, η νίκη του έθνους-κράτους φαίνονταν απόλυτη. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος γέννησε το διαβατήριο, αποδεικτικό έγγραφο της εθνικότητας του ατόμου. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος γέννησε το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ), ώστε να μπορεί το κράτος να ασκεί πλήρη έλεγχο στην παραγωγική δραστηριότητα. Μετά το 1945 οι τάσεις αυτές άρχισαν να υποχωρούν στη σφαίρα της οικονομίας, συνεχίστηκαν όμως δυναμικά στην πολιτική ζωή. Όμως η αυξανόμενη ένταση που προκάλεσε ο ψυχρός πόλεμος επηρέασε άσχημα το κλίμα των διεθνών σχέσεων και ενέτεινε τη σημασία της διαρκούς «εθνικής ασφάλειας». Παρατηρείται λοιπόν
-
αύξηση των εξοπλισμών,
-
διατήρηση μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων,
-
ύπαρξη δεκάδων χιλιάδων πυρηνικών κεφαλών,
-
εξάπλωση σύγχρονων οπλικών συστημάτων.
Όλα αυτά συνεπάγονται την συνεχιζόμενη ανάγκη για ισχύ, η οποία ελέγχεται από το έθνος-κράτος. Έτσι ενδυναμώνεται η έννοια του εθνικού κράτους, το οποίο καθίσταται ο κύριος πρωταγωνιστής στις διεθνείς σχέσεις.
Μεταβαλλόμενο Παρόν
Ωστόσο οι παραδοσιακές αυτές αντιλήψεις έχουν αρχίσει να αμφισβητούνται, εξ αιτίας του τρόπου με τον οποίο αλλάζει ο κόσμος μας. Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και το τέλος του ψυχρού πολέμου, βλέπουμε να κλονίζονται και να μεταβάλλονται οι παγκόσμιες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές δομές, ενώ συγχρόνως βρίσκεται σε διαδικασία η δημιουργία νέων. Στη νέα διεθνή πραγματικότητα, η νέα διεθνής τάξη, έχει ήδη δεχθεί ως κυρίαρχο μοντέλο, το οικονομικό και πολιτικό μοντέλο της παγκοσμιοποίησης. Η παγκοσμιοποίηση ως εκ τούτου παρεσφρύει στο εθνικό κράτος και το σχετικοποιεί, δημιουργώντας έτσι νέα πλαίσια δράσης του έθνους-κράτους. Η παγκοσμιοποίηση προσδιορίζεται από τις αγορές και την οικονομία, στηρίζεται στην εσωτερική λογική των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και διεθνοποίησής τους, στις νέες τεχνολογίες και στις εργασιακές σχέσεις που τις συνοδεύουν κατά την εφαρμογή τους. Μεταλλάσσει τις ανθρώπινες δραστηριότητες και κατά συνέπεια επιδρά στις δομές και την οργάνωση των κοινωνιών. Αυξάνει τον βαθμό συνείδησης υπερεθνικότητας και της έλλειψης του συγκεκριμένου χώρου, όσον αφορά στην εργασία, στην κίνηση κεφαλαίων, στην πληροφόρηση κ.λ.π. Δημιουργεί έτσι μια ανοιχτή και φιλελεύθερη κοινωνία, όπου η εθνική περιχαράκωση και η απομόνωση αμβλύνονται καθημερινά. Αποτελεί δε μια σύνθετη διαδικασία υπέρβασης και διάβρωσης των συνόρων, μέσα από υπερ-εθνικές τάσεις που δημιουργούνται. Ενδεικτικά, μια σειρά τέτοιων τάσεων και αλλαγών που είναι φύση υπερ-εθνικές, διασχίζουν τα σύνορα και επιδρούν ακόμα και σε απομακρυσμένες κοινωνίες και επηρεάζουν τις λειτουργίες των εθνικών κρατών παρουσιάζονται παρακάτω :
Πηγή: Παγκοσμιοποίηση, Τρομοκρατία, και ο ρόλος του Έθνους-Κράτους
Ελληνες Online | 14 / 02 / 2009 | ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ | Tags: Παγκοσμιοποίηση |
Ανεξάρτητος οργανισμός / κίνημα, ελεύθερα σκεπτόμενων πολιτών, ιδεαλιστών και ιδεολόγων με ένα κοινό όνειρο: ένα καλύτερο κόσμο εμπνευσμένο από τα Ελληνικά ιδεώδη που γέννησαν πολιτισμούς: την Ελευθερία, την Άμμεση Δημοκρατία, την Δικαιοσύνη, τον Ανθρωπισμό, την Λογική και την Αναζήτηση της Αριστείας.
