Ψέματα και βιντεοταινίες, Η τουρκοκρατία του νεο-οθωμανισμού*
29 / 04 / 2011
Όπως γράφει ο Τούρκος ιστορικός Τανέρ Ακσάμ: Το σύνολο της οσμανικής ιστορίας είναι ταυτόχρονα και η ιστορία των συλλογικών διώξεων και σφαγών των λοιπών θρησκευτικών μειονοτήτων (Siyasî Kültürümüzde Zulüm ve Işkence – Η τυραννία και τα βασανιστήρια στην πολιτική μας κουλτούρα)
Συγγραφέας: Γιάννης Ταχόπουλος, τεύχος 84
Σχόλιο στο πρώτο επεισόδιο της σειράς του «ΣΚΑΪ»για το 1821
[Η αναφορά σε λεπτά και δευτερόλεπτα εντός παρενθέσεων (λ:δλ) αφορά στο αποθηκευμένο βίντεο της εκπομπής στον ιστότοπο του τηλεοπτικού σταθμού.]
Ακούμε από τον παρουσιαστή της εκπομπής, συγγραφέα Πέτρο Τατσόπουλο (1:12), ότι οι κάτοικοι της Πελοποννήσου ζούσαν απομονωμένοι επί τέσσερις αιώνες, υπό την «οθωμανική κυριαρχία», τόσο από τον υπόλοιπο κόσμο όσο και μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα, οι Έλληνες της Πελοποννήσου, στο σύνολό τους, έζησαν υπό οθωμανική κυριαρχία γύρω στα 330 χρόνια (και μάλιστα με διαλείμματα ενετοκρατίας, ενώ ορισμένες περιοχές κατέχονταν μέχρι το 1715 από τους Ενετούς), ενώ οι μετακινήσεις πληθυσμών ήταν πολύ συχνό φαινόμενο, λ.χ. πληθυσμοί από τη Δ. Μακεδονία μετανάστευαν, για την αποφυγή των τουρκικών καταπιέσεων, σε ασφαλέστερα μέρη της Νοτίου Πελοποννήσου. Ακούμε (1:49) για «το έθνος της Ελλάδας» αντί για «ελληνικό έθνος»· σαν να πρόκειται για «το έθνος του σατζακίου της Τρίπολης». Ακούμε στην πρώτη εκπομπή για την «ιστορία της γένεσης ενός έθνους» (2:05). Ενώ, ακόμη και ένας Οθωμανός, ο Σουλεϋμάν Πενάχ Εφέντης, στα 1770, αποκαλεί «ελληνικές χώρες» την «Ρούμελη»/Βαλκάνια και τη «Ανατολία»/Μικρά Ασία (..Yunanca yani Rumeli ve Anatoli… γράφει). Και ενώ η (ενιαία) Θράκη καλείται Ελλάδα (das Kriechenlannd) από δυτικούς περιηγητές όπως ο Κουριπέσιτζ, το 1530, και σε αυτήν αναφέρονται κάτοικοι Έλληνες, στα 2011, ορισμένοι θεωρούν λανθασμένο να γίνεται λόγος για Έλληνες αντί για Ρωμηούς/«χριστιανούς κατοίκους της οθωμανικής Ελλάδας», και ο παρουσιαστής κάνει λόγο απλώς για «ελληνόφωνο κόσμο» (46:00) ακόμη και στα 1770. Αναρωτιέται κανείς γιατί ο όρος Τουρκοκρατία είναι λανθασμένος, με δεδομένο ότι οι Οθωμανοί συνάντησαν ισχυρή ή ασθενή αντίσταση κατά την προέλασή τους και οπωσδήποτε η εντύπωση της επέλασής τους ήταν αρνητική.
Η επανάσταση…. καθυστέρησε
Ο παρουσιαστής απορεί (4:00) που νομίζουμε ότι, μετά από τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς, οι Έλληνες ξύπνησαν και αποφάσισαν να διώξουν τους Τούρκους και αναρωτιέται «γιατί οι Έλληνες δεν είχαν επαναστατήσει νωρίτερα». Όμως οι επαναστάσεις είναι δεκάδες πριν από το 1821,σε κάθε ευκαιρία· κι έτσι έχουμε επαναστάσεις στα 1463, 1466, 1480-1, 1565, 1570-2, 1576, 1585, 1596, 1600, 1611, 1686 (μόνο στους δύο πρώτους αιώνες). Οι επαναστάσεις αυτές δεν αναφέρονται καν. Μετά την ήττα των Τούρκων στη Ναύπακτο, το 1571, διαβάζουμε, στο Χρονικό του Γαλαξιδίου, ότι «Ήρθασι γουν πολλοί Μωραΐτες μέσα στο Γαλαξίδι, και μέσα στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονος εκάμασι με τους Γαλαξιδιώτες τες συμφωνίες με όρκο για να σηκωθούνε την ίδια ημέρα· και οι Λιδωρικιώτες το επαραδεχθήκασι και οι Σαλονίτες, όσοι ήρθασι κρυφά στο Γαλαξίδι, και εμείνασι σύμφωνοι πως άλλοι της στεριάς και άλλοι του πελάγου να βαρέσουσι τους Τούρκους λέγοντες: ή να πεθάνωμε ή να ξεσκλαβωθούμε· και όποιος μετανιώση ή προδώση αυτά που είπαμε να μην ιδή Θεού πρόσωπο. Και εβάλασιν όλοι τα χέρια απάνου στες εικόνες και επήκασι φοβερόν όρκον… εσκοτωθήκασι γουν, με χίλια βασανιστήρια οι άλλοι ογδοήντα, οι πρώτοι κεφαλάδες και τα ανδρειότερα παλληκάρια, με απιστιά μεγάλη· ακούσατε· 22 Γαλαξιδιώτες, 3 Βουνοχωρίτες… όλοι για την πατρίδα και την θρησκεία».
Στα καλά οθωμανικά χρόνια του 15ου και 16ου αιώνα, οι λόγιοι Ανδρόνικος Κάλλιστος, Βησσαρίωνας, Μιχαήλ Αποστόλης, Ιωάννης Γεμιστός, Ιωάννης Ατζαγιώλης, Ιανός Λάσκαρις, Μάρκος Μουσούρος, μητροπολίτης Τιμόθεος, Κύπρου Χριστόδουλος, Αχρίδας Αθανάσιος και Αχρίδας Ιωακείμ, ζητούσαν την επέμβαση των Δυτικών ώστε να εκδιωχθούν οι Τούρκοι και να απελευθερωθεί η Ελλάδα, όπως και οι πατριάρχες Μητροφάνης Γ΄, Θεόληπτος Β΄, Ιερεμίας Β΄, Νεόφυτος Β΄, Τιμόθεος Α΄, ενώ, την ίδια εποχή, ο Μονεμβασίας Μητροφάνης, Μονεμβασίας Μακάριος, Παλαιών Πατρών Γερμανός Α΄ και άλλοι κληρικοί συμμετέχουν στις επαναστάσεις. Ο Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, αμέσως μετά την Άλωση, οραματίζεται την ίδρυση ενός νέου ελληνικού βασιλείου. Ο Θ. Ζυγομαλάς γράφει στα 1581, «Δῴη Θεός ποτε ἄνεσιν καὶ ἐλευθερίαν, τήν τε εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀποκατάστασιν». Όμως αυτά όλα δεν υποβοηθούν την ιδέα της συνεκμετάλλευσης του Αιγαίου με την Τουρκία, ούτε την αποδοχή της ομοσπονδίας στην Κύπρο, γι’ αυτό οι υπεύθυνοι της εκπομπής πολύ καλά έκαναν και τα αποσιώπησαν, υποστηρίζοντας λίγο πολύ ότι, μέχρι το 1821, οι Έλληνες δεν σκέφτηκαν (και δεν είχαν λόγο) να αποτινάξουν την «οθωμανική κυριαρχία».
Pax Ottomanica
Ο επίκουρος καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης (8:05) αμφισβητεί «την απέραντη σκλαβιά και τον πόνο» που πιστεύουμε ότι υπήρχε κατά την Τουρκοκρατία. Δεν θα είχε παρά να συμβουλευτεί τα δεκάδες δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στους Τούρκους και την πολιτεία τους, για να βεβαιωθεί ότι τα πράγματα όντως ήταν έτσι. Ο περιηγητής Κουριπέσιτζ περιγράφει, στα 1530, με πολύ ζωηρά χρώματα, τις καταπιέσεις και τα φορολογικά βάρη των Ελλήνων της Θράκης. Επίσης αμφισβητείται ότι οι Έλληνες επί τετρακόσια χρόνια περίμεναν την στιγμή της απελευθέρωσης. Όμως, ήδη από την πρώτη στιγμή της κατάκτησης, οι θρύλοι, οι θρήνοι και οι προσδοκίες είτε σε επέμβαση καταρχήν των Βενετών και άλλων Δυτικών και έπειτα άλλων Δυνάμεων, ήταν ένα γεγονός. Αν οι ραγιάδες περνούσαν τόσο καλά, τουλάχιστον κατά τους δυο πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας, τότε δεν θα δημιουργούνταν, στο παραπάνω διάστημα, θρήνοι για την υποδούλωση της Θεσσαλονίκης, της Τραπεζούντας, της Πάρου, της Ρόδου, της Κύπρου, της Κρήτης, του Ναυπλίου και της Μεθώνης, ούτε για το παιδομάζωμα και τους εξισλαμισμούς και, το σπουδαιότερο, δεν θα διατηρούνταν στη συλλογική μνήμη έως τον 19ο αιώνα.
Το τι γινόταν στους δύο πρώτους αιώνες «οθωμανικής κυριαρχίας» το καταλαβαίνουμε από διάφορες επιστολές του 15ου και 16ου αιώνα. Σε επιστολή των Ελλήνων των μικρασιατικών παραλίων, το 1456, απευθυνόμενη στους ιππότες της Ρόδου, διαβάζουμε: Ημείς…έχωμεν αγανάκτησιν από τον Τούρκον, και παίρνουν τα παιδία μας και κάμνουν τα μουσουλμάνους…έχομεν μεγάλην αγανάκτησιν από τον Τούρκον, ότι να μη χάσομεν τα παιδία μας, αμή να έλθομεν εις τον τόπον σας, να ζήσομεν και να αποθάνομεν. Σε επιστολή του μητροπολίτη της τουρκοκρατούμενης Ρόδου, στα 1528, διαβάζουμε: Δεν μπορούμε να υπομείνουμε πια περισσότερο χρόνο την έσχατη σκλαβιά και την αθλιότητα, μέσα στην οποία βρισκόμαστε· δεν μπορούμε πια να ανεχθούμε να βλέπουμε τις σκληρότατες περιφρονήσεις που κάθε μέρα γίνονται σε βάρος αυτού του δυστυχισμένου και αξιοδάκρυτου λαού. Ο Θ. Ζυγομαλάς γράφει προς τον Κρούσιο, στα 1581: «…οἱ δέ, δουλείᾳ διακαρτεροῦσιν αἰσχρᾶ. Αἱ γυναῖκες ἐν ἀτιμίᾳ τῶν παίδων…ἐπιχαίρουσιν οἱ βάρβαροι τῇ ἀπωλείᾳ ἡμῶν…Τὰ νέφη δὲ τῶν ἐπισυμβαινόντων καθ’ ἡμέραν συμφορῶν…». Τον Φεβρουάριο του 1581, με επιστολή τους προς τον πάπα Γρηγόριο ΙΓ΄, οι Χιμαριώτες ζητούσαν την επέμβαση των χριστιανικών δυνάμεων : να λυτρώσεις ημάς και τα παιδιά μας όλης της Γρέτζιας, όπου καθημερινώς τα παίρνουν οι ασεβείς και τα κάνουν τουρκόπουλα. Ώστε, στα 1581, αναφέρεται η Ελλάδα-Γραικία, ενώ τότε υποτίθεται ότι δεν υπάρχουν Έλληνες, παρά μόνο «ελληνόφωνοι χριστιανοί». Στα τέλη του 16ου αιώνα, σε μια έκκληση κατοίκων της Βόρειας Ελλάδας προς τον πάπα Κλήμη Η΄, αναφέρεται …ο του Χριστού λαός, ο Θετταλίας, Ηπείρου τε και Μακεδονίας και σύμπασα εφεξής η Ελλάς και μυρίους υπέρ της πίστεως θανάτους υποστήσεται… Έμαθα, γράφει στα 1579, ο εκπρόσωπος του Δόγη της Βενετίας στην Πόλη …ότι οι χριστιανοί υπήκοοι Οθωμανοί τόσον εκείνης της χώρας ευρίσκονται τώρα εις εσχάτην απόγνωσιν και ανέκφραστον λύπην, διότι εις διάστημα 25 ημερών υπέστησαν όλας αυτάς τας ανυποφόρους επιβαρύνσεις, ήτοι να καταβάλουν το συνηθισμένον «χαράτσι», να πληρώνουν την αγγαρείαν, που ονομάζεται «αβαρίτς», διά τον εξοπλισμόν των γαλερών, να δώσουν τα παιδιά των, ίνα τα κάμουν αζαμογλάνια, να δώσουν αδιακρίτως κατοικίαν και τροφήν εις τους σπαχήδες, που συναθροίζονται δια τον κατά της Περσίας πόλεμον, [ ]· και πληρώνουν τους σπαχήδες οι κάτοικοι με ό,τι έχουν και με το αίμα των ακόμη!
Ο Βερέμης θεωρεί αστείο (8:42) να μιλάμε για σκοτάδι τετρακοσίων ετών. Θεωρεί, δηλαδή, αστείο την τρομακτική μείωση του χριστιανικού πληθυσμού λόγω του μουσουλμανικού εποικισμού, τον εξισλαμισμό των κυριότερων βαλκανικών και μικρασιατικών πόλεων, την πτώση του βιοτικού και πνευματικού επιπέδου των χριστιανών, τις «ρατσιστικές» διακρίσεις κατά των χριστιανικών πληθυσμών, την απώλεια της ανεξαρτησίας τους. Αυτά τα αστεία κυκλοφορούν στον χώρο του ΕΛΙΑΜΕΠ. Ο παρουσιαστής υποστηρίζει ότι η εικόνα που έχουμε σχηματίσει για την οθωμανική Αυτοκρατορία ανταποκρίνεται μόνο στον τελευταίο αιώνα της Τουρκοκρατίας (9:01). Υποστηρίζει ότι τον 16ο και 17ο αιώνα δεν ήταν έτσι, αιτιολογώντας το βάσει της ανάπτυξης του πληθυσμού της Στερεάς Ελλάδας στα πρώτα εκατό χρόνια από την οθωμανική κατάκτηση. Όμως, το γεγονός της κατάπαυσης των πολέμων δεν σημαίνει ότι οι Οθωμανοί δεν καταπίεζαν τους υποδουλωμένους πλέον χριστιανούς.
Με άλλα λόγια, ο παρουσιαστής και οι ιστορικοί σύμβουλοι της εκπομπής ισχυρίζονται ότι η μετέπειτα (18ος αι.) διάλυση του οθωμανικού κρατικού μηχανισμού ήταν η αιτία για την απαρχή της καταπίεσης των έως τότε ευημερούντων χριστιανικών πληθυσμών και, συνεπώς, για την απόφασή τους να επαναστατήσουν! Αλλά η καταπίεση υπήρχε και πριν τον 17ο αιώνα και ήταν επίσης αφόρητη, ανεξάρτητα από το αν προερχόταν από την κεντρική ή την τοπική οσμανική εξουσία. Ο καθηγητής Τζον Μπίντλιφ αναφέρεται στην Pax Ottomanica (11:26), κάνει λόγο για χαμηλή φορολογία και ελευθερία επενδύσεων σε έργα υποδομής κατά τα πρώτα εκατόν πενήντα έτη. Ωστόσο, μετά τη φορολογία ενός χριστιανού και ενός μουσουλμάνου, στον χριστιανό παρέμενε καθαρό μόνο το 28,5% του εισοδήματός του, ενώ στον μουσουλμάνο το 72%, δηλαδή 2,5 φορές περισσότερο (Ν. Σαρρή, Οσμανική Πραγματικότητα, τ. 2, σ. 218) .
Όσο για την αύξηση του πληθυσμού, ήταν αναμενόμενο, έπειτα από τις σφαγές των Ελλήνων κατοίκων από τους Τούρκους κατά την κατάκτηση, να μειωθεί ο πληθυσμός τόσο ώστε, συγκρινόμενος ο πληθυσμός του 15ου αι. με τον πληθυσμό οποιασδήποτε μετέπειτα ειρηνικής περιόδου, να είναι έτσι κι αλλιώς λιγότερος, αλλά αυτό προφανώς δεν είναι κατόρθωμα των Οθωμανών, αφού το δικό τους κατόρθωμα ήταν η μείωση του πληθυσμού εξαιτίας της επέλασής τους. Στα 1463, μετά από μια ήττα Βενετών και Ελλήνων στο Εξαμίλι, τα τουρκικά στρατεύματα ξεχύνονται στο εσωτερικό της Πελοποννήσου σφάζοντας, λεηλατώντας και αιχμαλωτίζοντας. Στα 1470, κατά την άλωση της Χαλκίδας, γίνονται σφαγές αόπλων αντρών και γυναικόπαιδων, διατάζεται από τον σουλτάνο η εκτέλεση κάθε αιχμαλώτου άνω των δέκα ετών και κάθε άντρα· ένας από τους υπερασπιστές της Χαλκίδας πριονίστηκε ζωντανός. Στα 1481, μετά από αποτυχημένη εξέγερση στον Μυστρά, οι Οθωμανοί λεηλατούν και καίνε τα χωριά που βρίσκουν μπροστά τους.
Στα 1500, με την κατάληψη της Μεθώνης, οι άντρες άνω των δέκα ετών σφάζονται, σύμφωνα με τον Βαρβερινό Κώδικα, και τα γυναικόπαιδα πουλιούνται σε διάφορα μέρη της Αυτοκρατορίας. Ανώνυμη πηγή, γύρω στα 1533, κάνει λόγο για τα δεινά των χριστιανών, για τις αβανίες που αποβλέπουν στον εξισλαμισμό τους, για το σκληρό παιδομάζωμα, για την επίδραση και αυτού στον εξισλαμισμό και για τους φόρους που δεν είναι τόσο ελαφροί, γιατί, εκτός από το χαράτσι που είναι ένα δουκάτο και το πληρώνει κάθε άρρενας πάνω από δεκαπέντε ετών, εκτός από τη δεκάτη στο κρασί και τα 2/15 στα δημητριακά, τους φόρους στα μικρά ζώα κ.λπ., υπάρχουν και οι έκτακτοι, που επιβάλλονται για την ετοιμασία στόλου (αγορά πίσσας, στουπιού, πανιών κ.λπ.), ή για την οργάνωση εκστρατείας, οι αγγαρείες και οι ποικίλες άλλες επιβαρύνσεις, που είναι τόσο βαρύτερες, όσο μακρύτερα από την έδρα του σουλτάνου ζουν οι χριστιανοί. Γενικά η τουρκική τυραννία, γράφει επιγραμματικά ο συντάκτης του υπομνήματος, μεταβάλλει «την μορφή του ανθρώπου, μπορεί να πει κανείς, κάνοντάς τον ν’ αλλάξει την γλώσσα, τους νόμους και τα ήθη και την ψυχή σε σκληρότητα και δίψα του αίματος». Αυτή είναι η κατά τους παρουσιαστές Pax Ottomanica των δυο πρώτων αιώνων «οθωμανικής κυριαρχίας», πριν η τελευταία εκφυλιστεί σε ένα καθεστώς ανομίας εξαιτίας του οποίου τάχα οδηγήθηκαν σε επαναστάσεις οι Έλληνες. Παντού όπου καταφθάνουν οι Οθωμανοί, Θεσσαλονίκη, Σέρρες, Κέρκυρα, Κρήτη, Κύπρος, διαπράττονται σφαγές και η χώρα ερημώνεται.
Πηγή: Ψέματα και βιντεοταινίες, Η τουρκοκρατία του νεο-οθωμανισμού*
Ανεξάρτητο κίνημα ελεύθερα σκεπτόμενων πολιτών με ένα κοινό όνειρο: ένα καλύτερο κόσμο εμπνευσμένο από τα Ελληνικά ιδεώδη που γέννησαν πολιτισμούς: την Ελευθερία, την Άμεση Δημοκρατία, την Δικαιοσύνη, τον Ανθρωπισμό, την Λογική και την συνεχή Επιδίωξη της Αριστείας.
